Πολύ λίγη δημοσιότητα δόθηκε από τα ΜΜΕ στην χώρα μας για την πολύ σημαντική για το μέλλον του πλανήτη μας συνδιασκεψη για την κλιματική αλλαγή στο Belem της Βραζιλίας 11-20 Νοεμβρίου 2025
Που βρισκόμαστε:
Η απειλή για κλιματική αλλαγή, κυρίως από την υπερθέρμανση του πλανήτη από την εκπομπή 57 δισεκατομμύριων τόνων ισοδύναμου CO₂ ετησίως, αποδείχθηκε από πλήθος επιστημονικών μελετών και παρά επιμέρους αντιστάσεις, κυρίως από πετρελαιοπαραγωγές χώρες και εμπλεκόμενες εταιρείες υιοθετήθηκε από 195 χώρες και την ΕΕ, δηλαδή όλος ο πλανήτης.
Το 2015, η Συμφωνία του Παρισιού κατέστησε νομική απαίτηση για όλα τα κράτη να θέσουν στόχους για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ώστε να περιοριστεί η αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας στους 2°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα. Έκτοτε, ωστόσο, η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) έχει τονίσει ότι οι πιο καταστροφικές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής μπορούν να αποφευχθούν μόνο αν περιορίσουμε την παγκόσμια αύξηση της θερμοκρασίας στον 1,5°C μέχρι το τέλος του αιώνα.
Ο γενικός στόχος των συνδιασκέψεων είναι τα κράτη να συμφωνήσουν, να αναπτύξουν και να μοιραστούν σχέδια για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αποτραπεί η περαιτέρω υπερθέρμανση του πλανήτη, αλλά και να βοηθηθούν όσοι έχουν πληγεί περισσότερο μέχρι στιγμής ώστε να προσαρμοστούν ή να ξαναχτίσουν τη ζωή τους.
Τι έχει συμβεί έκτοτε:
Η κυβέρνηση των ΗΠΑ αποχώρησε από την Συνδιάσκεψη. Ο Πρόεδρος Τραμπ, παρόλο που σε αντίθεση με το παρελθόν δέχεται πλέον την κλιματική αλλαγή, δηλώνει ότι τα μέτρα μείωσης των αερίων θερμοκηπίου ζημιώνουν την αμερικανική οικονομία. Βάσει αυτών ακύρωσε τα μέτρα της προηγούμενης κυβέρνησης Μπάιντεν για πράσινες πολιτικές και αύξηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και ενισχύει την εξόρυξη ορυκτών καυσίμων.
Την πολιτική Τράμπ ακολούθησαν ή υποστήριξαν:
Η Βραζιλία (επί προηγούμενης κυβέρνησης Μπολσονάρο):
Αμφισβήτηση της κλιματικής επιστήμης, η καταστροφή του Αμαζονίου αυξήθηκε, εφαρμόστηκαν πολιτικές υπέρ της αγροτικής βιομηχανίας και κατά των περιβαλλοντικών ελέγχων. Παρέμεινε στη Συμφωνία του Παρισιού, αλλά δεν την εφάρμοζε ουσιαστικά
Η Αυστραλία (επί προηγούμενης κυβέρνησης Σκοτ Μόρισον):
Μεγάλη εξάρτηση από τον άνθρακα, ανεπαρκή εθνικά σχέδια δράσης, αρνητική στάση προς πιο φιλόδοξες κλιματικές δεσμεύσεις
Η Ρωσία
Καθυστερημένη επικύρωση της Συμφωνίας του Παρισιού, περιορισμένες δεσμεύσεις, προτεραιότητα σε πολιτικές εξόρυξης ορυκτών καυσίμων
Η Σαουδική Αραβία
Ισχυρή εξάρτηση από πετρέλαιο, πίεση σε διεθνείς διαπραγματεύσεις να μην προχωρήσουν σε «κατάργηση των ορυκτών καυσίμων», παθητική στάση στα περισσότερα COPs
Από που προέρχονται τα αέρια θερμοκηπίου:
73% προέρχεται από την ενέργεια (ηλεκτρισμός, μεταφορές, βιομηχανία)
18% από τη γεωργία και δασοκομία
9% από άλλους τομείς (απόβλητα, βιομηχανικές διαδικασίες)
Οι μεγαλύτεροι παγκόσμιοι ρυπαντές είναι:
Κίνα 30% (8,5-9 τόνοι ανά άτομο ετησίως)
ΗΠΑ 11% (18-19 τόνοι ανά άτομο ετησίως)
Ινδία 3% ( 2,5 τόνοι ανά άτομο ετησίως)
ΕΕ 3,4% ( 7 τόνοι ανά άτομο ετησίως)
Ρωσία 4.5% (16-17 τόνοι ανά άτομο ετησίως)
Τι περιμέναμε από την 30η συνδιάσκεψη για το κλίμα (COP 30):
– Μέτρα για τον Περιορισμό της Παγκόσμιας Θερμοκρασίας: Ο βασικός στόχος είναι να διατηρηθεί η αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας κάτω από 1,5°C ως το τέλος του αιώνα.
– Εθνικά Σχέδια Δράσης: Οι χώρες να παρουσιάσουν πόσο σκοπεύουν να μειώσουν τις εκπομπές έως το 2030 και ποιες πολιτικές θα εφαρμόσουν για να το πετύχουν.
– Οικονομικές Δεσμεύσεις: Η διάσκεψη θα αξιολογήσει την πρόοδο σχετικά με τις χρηματοδοτικές υποσχέσεις των πλούσιων χωρών από προηγούμενες COP, ιδίως για την υποστήριξη των αναπτυσσόμενων χωρών που πλήττονται από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Τι συνέβη:
– Η Cop30 στη Belém κινδύνευσε να καταρρεύσει και η Συμφωνία των Παρισίων θεωρήθηκε σε οριακή κατάσταση.
– Το τελικό αποτέλεσμα δεν επαρκεί για τον στόχο του 1,5°C.
– Ανεπαρκής χρηματοδότηση για τις ευάλωτες χώρες.
– Σχεδόν καμία αναφορά στην προστασία του Αμαζονίου «πνεύμονα» του κόσμου
– Μηδενική αναφορά στα «ορυκτά καύσιμα» στο κεντρικό κείμενο.
Θετικά στοιχεία:
– Ενίσχυση συζητήσεων για μείωση εξάρτησης από τα πετροχημικά. Δηλαδή να περιορίσει τη χρήση προϊόντων και πρώτων υλών που προέρχονται από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο με πιο περιβαλλοντικά φιλικά υλικά
– Μεγαλύτερη συμμετοχή αυτοχθόνων πληθυσμών. Δηλαδή να συμμετέχουν στον διάλογο και στη λήψη αποφάσεων, να αναγνωρίζεται η γνώση και οι παραδόσεις τους για τη βιώσιμη διαχείριση της φύσης, να προστατεύονται τα δικαιώματά τους στη γη, στο νερό, στον πολιτισμό τους, να ωφελούνται από έργα (όχι να αποκλείονται ή να θίγονται χωρίς αποζημίωση/διάλογο)
– Βήματα για δίκαιη ενεργειακή μετάβαση. Δηλαδή: Διατήρηση θέσεων εργασίας σε ρυπογόνες βιομηχανίες και δραστηριότητες ή δίκαιη αντικατάστασή τους, κοινωνική και οικονομική στήριξη στις πληγείσες περιοχές που εξαρτώνται από τον άνθρακα ή τα ορυκτά καύσιμα
– Διασφάλιση πρόσβασης σε καθαρή και οικονομικά προσιτή ενέργεια για όλους, η ενεργειακή φτώχεια πρέπει να μειωθεί, όχι να αυξηθεί στη μετάβαση.
– Συμμετοχή της κοινωνίας στη διαδικασία, Οι αλλαγές πρέπει να γίνονται με διάλογο με τις τοπικές κοινωνίες, όχι με αποφάσεις “από πάνω”.
– Αύξηση – έστω μικρή – της οικονομικής συμμετοχής των πλούσιων χωρών.
Πέντε κρίσιμοι παράγοντες που επηρέασαν τη σύνοδο:
1. Κενό παγκόσμιας ηγεσίας
– Οι ΗΠΑ αποχώρησαν.
– Η Κίνα δεν θέλησε να αναλάβει ηγετικό ρόλο.
– Η Σαουδική Αραβία εκμεταλλεύτηκε το κενό και μπλόκαρε αναφορές στα ορυκτά καύσιμα.
2. Διχασμός στη Βραζιλία
– Σύγκρουση ανάμεσα σε φιλοπεριβαλλοντικές πολιτικές και συμφέροντα εξόρυξης/αγροτοπαραγωγής.
– Η υπουργός Περιβάλλοντος πίεζε για φιλόδοξες δεσμεύσεις· το ΥΠΕΞ ήταν επιφυλακτικό.
– Ο Αμαζόνιος υποβαθμίστηκε στο τελικό κείμενο.
3. Ευρωπαϊκή αδυναμία
– Η ΕΕ καθυστέρησε σημαντικές αποφάσεις.
– Διχασμός λόγω ανόδου της υποστηρικτών στην πολιτική Τραμπ σε πολλά κράτη της Ευρώπης.
4. Πόλεμοι και διεθνείς κρίσεις
– Συγκρούσεις σε Γάζα, Ουκρανία, Σουδάν απορρόφησαν πόρους και προσοχή.
– Μεγάλες οικονομίες επανεπενδύουν σε άμυνα εις βάρος της κλιματικής χρηματοδότησης.
– Τα διεθνή ΜΜΕ είχαν μειωμένη παρουσία στην Belém.
5. Λειτουργία του ΟΗΕ
– Η απαίτηση ομοφωνίας επιτρέπει σε κάθε χώρα να μπλοκάρει πρόοδο.
– Η απογοήτευση οδήγησε στη δημιουργία παράλληλης διαδικασίας από «φιλόδοξες» χώρες για κατάργηση ορυκτών καυσίμων (π.χ. Κολομβία)
– Αδυναμία αποτελεσματικότητας της διεθνούς διακυβέρνησης
Ευρύτερες τάσεις:
– Η οικονομία στρέφεται γρήγορα προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
– Η παγκόσμια δημογραφία (αύξηση-μείωση πληθυσμού) ενισχύει τον ρόλο του παγκόσμιου Νότου.
– Η Συμφωνία του Παρισιού κινδυνεύει αν δεν αλλάξει το μοντέλο διαπραγμάτευσης.
Η επόμενη COP 31 θα γίνει στην Τουρκία.
================
Η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής είναι ίσως η μεγαλύτερη μέχρι σήμερα πρόκληση της ανθρωπότητας και δεν αφήνει κανέναν ανεπηρέαστο.
Η προστασία του περιβάλλοντος, η βιώσιμη ανάπτυξη και η προστασία των οικοσυστημάτων είναι το ελάχιστο που πρέπει να κάνει ο καθένας/καθεμία.
Τα παραπάνω είναι πολύ σημαντικά για τον επηρεασμό των κυβερνήσεων και των κομμάτων να κάνουν βήματα προς την σωστή κατεύθυνση.
Η τοπική δράση προστασίας του περιβάλλοντος οφείλει να ξεκινήσει από τα μικρά και καθημερινά ώστε να προβληθεί στα μεγάλα και πιο καθοριστικά.
Ας σκεφτόμαστε σφαιρικά και να δρούμε τοπικά. Ο πλανήτης χρειάζεται κάθε προσπάθεια όσο μικρή και να είναι.