Ίχνη στον χρόνο (μέρος Θ, 1985-2000): Η απαξίωση του πάρκου. Οι κινητοποιήσεις των κατοίκων. Η Ανάπλαση.

ΣΥΝΕΧΕΙΑ από το Μέρος Η’  (1960-1985): Η χρυσή εποχή του Πεδίου του Άρεως

Μετά από τις προσφυγές κατοίκων και τις αποφάσεις του ΣτΕ, το 1985 κλείνουν, ως ασύμβατα με το Πάρκο, τα θέατρα Αλίκης και Χατζίσκου. Το Green Park περιορίζεται στο κτίριό του και τον περιβάλλοντα χώρο, ο οποίος σήμερα είναι περιφραγμένος, και λειτουργεί ως cafe-αναψυκτήριο και το υπόγειο ως bar-club με είσοδο από την Μαυρομματαίων. Το Αλσος συνεχίζει μέχρι τις αρχές του 1990 ως υπαίθριο καλοκαιρινό θέατρο, (Χάρυ Κλίν κ.α.) και ως αναψυκτήριο-cafe όλο το χρόνο.

Η επισκεψιμότητα του Πάρκου είναι ακόμα πολύ μεγάλη και οι κάτοικοι της Αθήνας χαίρονται τον περίπατό τους μέσα στο πράσινο.
Εμφανίζονται οι πρώτες εκθέσεις(βιβλίου-ανθοκομική) και ακολουθούν, καμιά δεκαετία αργότερα, τα παζάρια(Χριστούγεννα-Πάσχα). Ετσι αφαιρείται ζωτικός χώρος από το Πάρκο και καταλύεται για μεγάλο χρονικό διάστημα η έννοια του ελεύθερου χώρου στο Πεδίο του Άρεως.
Το 1988 παραχωρείται από την Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου ο χώρος του θεάτρου Χατζίσκου και ο περιβάλλων χώρος του, στον Πανελλήνιο Γ. Σ., συνολικά 5.660 τ.μ.

 

Απαράβατος όρος για τη χρήση του, με ποινή ανάκλησης του παραχωρητηρίου, είναι η μη κοπή της χλωρίδας (δένδρων και φυτών) του χώρου. Γεγονός που δεν ίσχυσε μιας και ο Πανελλήνιος Γ.Σ. με πρόεδρο τον τότε ιδιοκτήτη του τηλεοπτικού σταθμού ΑΝΤΕΝΑ Κυριακού, οικοδόμησε παράνομα την περιοχή κόβοντας σχεδόν όλα τα δένδρα που υπήρχαν εκεί.

Στη δεκαετία του 1990 αρχίζει να γίνεται αισθητή η εγκατάλειψη και η παρακμή του Πεδίου του Άρεως.  Τότε μεταβιβάζεται η διοίκηση του Πάρκου από το Ε.Τ.Μ.Ο.Α. του ΥΠΕΧΩΔΕ, στην Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Αθηνών-Πειραιώς( Υπερνομαρχία) με πρόεδρο τον Θ. Κατριβάνο. Αμέσως αρχίζει η πλήρης εφαρμογή, της επικρατούσας μέχρι σήμερα πολιτικής, για τους ελεύθερους χώρους.
Στο Πεδίο του Αρεως, η αλληλουχία: εγκατάλειψη – ερήμωση – ανάπλαση – εμπορευματοποίηση – ιδιωτικοποίηση, φέρνει τα αποτελέσματά της. Κατ’ αρχάς έρχεται η μείωση του μόνιμου προσωπικού που συντηρούσε  και φρόντιζε το πάρκο. Επίμονα και σταθερά, οι 94 υπάλληλοι του Ε.Τ.Μ.Ο.Α. γίνονται 4-6 της Υπερνομαρχίας. Ο αντίκτυπος στην κατάσταση του Πάρκου είναι προφανώς άμεσος.
  • Βρωμιά και σκουπίδια.
  • Εγκατάλειψη της χλωρίδας.
  • Διάλυση των εγκαταστάσεων (παιδικές χαρές, τουαλέτες, φωτιστικά, παγκάκια, βρύσες, συντριβάνια).
  • Παράνομη διέλευση και στάθμευση μηχανοκίνητων.

  • Οι εκθέσεις και τα παζάρια για 5 μήνες το χρόνο, καθιστούν μη λειτουργικό το Πάρκο.

  • Γίνεται οικοδόμηση νέων κτιρίων, χωρίς άδεια,  από τον Πανελλήνιο Γυμναστικό Σύλογο

  • Μεγάλη εξάπλωση της εφηβικής και ανδρικής πορνείας.
Αυτά τα προβλήματα συσπειρώνουν τους κατοίκους και δημιουργείται η Επιτροπή Αγώνα για την Προστασία του Πεδίου του Αρεως.
Τα αιτήματα της Επιτροπής Αγώνα για την Προστασία του Πεδίου του Αρεως. Τα ίδια με σήμερα…
Αρχίζουν αγώνες για την αντιστροφή της κατάστασης. Συσπείρωση, ενημέρωση και αγωνιστικές συγκεντρώσεις των κατοίκων της περιοχής. Δημοσιοποίηση της κατάστασης στα Μ.Μ.Ε. και κάποιες προσωπικές και ένδικες προσπάθειες πίεσης των υπευθύνων.
Στη δεκαετία του 2000 συνεχίζεται η υποβάθμιση του Πεδίου του Αρεως.
Η διοίκηση της Υπερνομαρχίας, σε συνεργασία με το ΥΠΕΧΩΔΕ, εμφανίζει το πρώτο σχέδιο ανάπλασης, μεταξύ των οποίων προβλέπεται η καταστροφή της θαμνώδους περίφραξης του Πάρκου και αντικατάστασή της από μπετόν, μάρμαρο και κάγκελα και το κλείσιμο των περισσοτερων εισόδων στο Πάρκο. Από 15 είσοδοι να μείνουν 4!
Η πόρτα δίπλα στον Πανελλήνιο από Κωδριγκτώνος κλείνει με μπετόν.
Η Επιτροπή Αγώνα καταγγέλλει και καλεί σε κινητοποίηση για την σωτηρία του Πάρκου
Με δυναμική συγκέντρωση, πορεία και γκρέμισμα των κάγκελων τα σχέδια ανατράπηκαν.
Η μαζική πορεία διαμαρτυρίας και η δυναμική αντίδραση του κόσμου απέτρεψε την απομόνωση του πάρκου από την περιοχή.
Σταμάτησε έτσι και το σχέδιο κατάτμησης του Πάρκου, στα τέσσερα, με δύο μεγάλους άξονες, πλάτους 20 μέτρων.
(Γ.Υ.Σ.- άγαλμα Αθηνάς και Πλατεία Πρωτομαγιάς- αγαλμα Κωνσταντίνου).
Χάρη στις δυναμικές κινητοποιήσεις και παρεμβάσεις των κατοίκων και με πρωτοπόρα την Επιτροπή Αγώνα για την Προστασία του Πεδίου του Αρεως, έμεινε ακέραιο και ανοιχτό το Πάρκο.
Στη συνέχεια αλλάζει η διοίκηση και περνάει, από τον Θ. Κατριβάνο, στη Φώφη Γενηματά. Εμφανίζεται το δεύτερο σχέδιο ανάπλασης. Την περίοδο αυτή συνεχίζεται η εγκατάλειψη-παρακμή του Πάρκου. Μόνο μικρές εργασίες πραγματοποιούνται κυρίως με συμβάσεις με ιδιωτικές επιχειρήσεις, χωρίς ιδιαίτερα αποτελέσματα. Η επισκεψιμότητα του Πάρκου όλο και μειώνεται.
Η νέα “Ανάπλαση” περιέχει έργα βιτρίνας, αφαίρεση πράσινου, αλλαγή του αρχικού σχεδίου του Πάρκου, ξύλινες υπέργειες διαδρομές, αθλητικές εγκαταστάσεις, καταστρέφοντας έτσι χώρους πράσινου δίπλα από τον Π.Γ.Σ. προς το κτίριο διοίκησης.
Με δυναμικές συγκεντρώσεις κατοίκων και συνεχή παρουσία σε όλα τα αρμόδια όργανα αποφάσεων, η Επιτροπή κάνει αντιληπτό στην Υπερνομαρχία, ότι και αυτά τα σχέδια δεν είναι δυνατόν να εφαρμοστούν. Ετσι για μια φορά ακόμα οι κάτοικοι δε δίνουν την “έγκρισή τους” για την καταστροφή του Πεδίου του Άρεως και το πετυχαίνουν.
Μέχρι το 2004 γίνεται μια “μίνι ανάπλαση” του χώρου από το άγαλμα του Κωνσταντίνου μέχρι την πρώτη πλατεία, πριν από την “Γαρδένια”. Τον ίδιο χρόνο η Επιτροπή Αγώνα, με δυναμικές παρεμβάσεις και δικαστική απόφαση αργότερα, αποτρέπει την προσπάθεια επέκτασης των εγκαταστάσεων του Green Park προς τον Π.Γ.Σ. και έτσι σώζεται άλλος ένας χώρος πρασίνου μέσα στο Πάρκο.
Δυστυχώς το Πεδίο του Άρεως συνεχίζει να παραμένει χωρίς σοβαρή φροντίδα και η εξαθλίωσή του μεγαλώνει.
Το 2006 εμφανίζονται τα προσχέδια της τρίτης απόφασης για  ανάπλαση. Καλούνται τα μέλη της Επιτροπής Αγώνα να δώσουν τη γνώμη τους. Δίνονται πολλές συμβουλές και ακούγονται προτάσεις τροποποίησης που σε μεγάλο βαθμό γίνονται σεβαστές.
Το 2007 εμφανίζονται τα επίσημα σχέδια “Ανάπλασηςαπό το αρχιτεκτονικό  γραφείο Τομπάζη. Αυτά, σεβόμενα το αρχικό σχέδιο του Πεδίου του Αρεως, αφού προσθέτουν και δεν αφαιρούν χώρους πράσινου και χωμάτινες διαδρομές, γίνονται αποδεκτά από τους περισσότερους κατοίκους της περιοχής.
Το Πεδίο του Αρεως βρίσκεται πια σε τόσο άθλια κατάσταση,  που η Επιτροπή Αγώνα εγκαταλείπει τη μόνιμη θέση της για περισσότερη φροντίδα στο χώρο και αποδέχεται την πρόταση της ανάπλασης ως τη  μόνη λύση για τη σωτηρία του Πάρκου.
Φτάνουμε λοιπόν στη διαδικασία εκτέλεσης του έργου.
Από το φθινόπωρο του 2007 εως και το 2011 το Πεδίο του Άρεως παραμένει κλειστό ως εργοτάξιο. Ο χώρος δυστυχώς για 4 χρόνια αποξενώνεται  από τους επισκέπτες του. Ο εργολάβος εκτελεστής των έργων της Ανάπλασης (Καπετανίδης) με πολλές κακοτεχνίες, μεγάλη σπατάλη των διαθέσιμων πόρων και πιθανή δολιότητα, εγκαταλείπει το έργο το 2012, κηρύσσοντας πτώχευση, με το 1/3 του έργου ανεκτέλεστο.
(Φυτοτεχνική μελέτη, αποπεράτωση του κτιρίου του “Αλσους”, υδάτινες διαδρομές, παιδικές χαρές, κ.α.).
Τον Απρίλιο του 2007 δενδροφυτεύεται η περιοχή δίπλα από τη μικρή παιδική χαρά που ως τότε λειτουργούσε παράνομα, ως ασφαλτοστρωμένος “ιδιωτικός” δρόμος του Κυριακού για τον Πανελλήνιο Γ.Σ.
Στην ενέργεια αυτή πρωτοστατεί η Επιτροπή Αγώνα και συλλαμβάνονται από την αστυνομία τρία μέλη της (μετά από τρεις δικάσιμες και τέσσερα χρόνια αθωώνονται). Η αστυνομία βρέθηκε εκεί χωρίς να την καλέσει η Υπερνομαρχία, για να προασπίσει τις παράνομες εγκαταστάσεις του Κυριακού.
Από την κινητοποίηση των κατοίκων για να καταργηθεί ο “ιδιωτικός” δρόμος μέσα από το Πάρκο για τον Πανελλήνιο Γ.Σ.
Επίσης, κάτι πολύ σημαντικό που έγινε μετά από πίεση της Επιτροπής στην Υπερνομαρχία (Φ. Γενημματά) ήταν να απομακρυνθούν τα παζάρια και οι εκθέσεις από το Πάρκο και να γίνονται μόνο στην Πλατεία Πρωτομαγιάς.
Το Πεδίο του Άρεως, βρώμικο, σκοτεινό, απότιστο, ανασφαλές και εγκαταλελειμμένο, χωρίς φροντίδα και συντήρηση, περνάει την περίοδο της μικρότερης επισκεψιμότητάς του.
Μετά από όλες αυτές τις πιέσεις και με το φόβο των μηνύσεων για παράβαση καθήκοντος, προεκλογικά τον Ιούλιο του 2011, η Γενική Γραμματεία Αθλητισμού, με τη σύμπραξη όλων των αρμόδιων υπηρεσιών, “τακτοποιεί” αλλά δε νομιμοποιεί, μέρος των αυθαίρετων κτισμάτων. Παραμένουν όμως κάποια ακόμη κτίρια αυθαίρετα μέσα στο Πεδίο του Αρεως.
Ο νυν πρόεδρος του Πανελληνίου Γ.Σ. κ. Γ. Αλεξόπουλος, αν και δεν έχει προχωρήσει στην κατεδάφισή των αυθαιρέτων,  έχει κάνει γνωστό ότι τα εναπομείναντα παράνομα χτίσματα στον χώρο του Πανελληνίου δεν θα χρησιμοποιηθούν από τον Σύλλογο.
Γίνονται εσπευσμένα εγκαίνια της “Ανάπλασης” του Πάρκου το 2011, προεκλογικά, από την Ντίνα Μπέη, που διαδέχτηκε την Φώφη Γενηματά, στην Υπερνομαρχία.
Οι υδάτινες διαδρομές και τα συντριβάνια λειτουργούν μόλις για μια εβδομάδα και μετά σταματούν. Εκτοτε δεν ξαναλειτούργησαν.
Κατά μια άποψη τα θαύματα κρατούν τρεις μέρες. Στη περίπτωση του Πεδίου του Άρεως κράτησαν μια εβδομάδα. Έκτοτε πέρασαν 3 διοικήσεις Περιφέρειας. Τα συντριβάνια δεν ξαναλειτούργησαν…
Η Ανάπλαση παραμένει ημιτελής και ένα μήνα μετά τα εγκαίνια το Πάρκο αρχίζει πάλι να μαραζώνει.
Η διοίκηση μεταβιβάζεται στην Περιφέρεια Αττικής με πρώτο Περιφερειάρχη τον Γιάννη Σγουρό.  Ολοκληρώνεται η αποκατάσταση του κτιρίου του Αλσους και του γύρω χώρου με πράσινο και χώμα, σύμφωνα με τα σχέδια Τομπάζη. Στην συνέχεια ο χώρος περικλείεται από φράκτη για να μην βανδαλισθεί  το κτίριο. Η εγκατάλειψη συνεχίζεται και εντείνεται.
Το καταπράσινο προαύλιο του Αλσους, ενσωματωμένο στο Πάρκο, σύμφωνα με τα εγκεκριμένα σχέδια του αρχιτέκτονα Τομπάζη (2008)
Το 2013 με ευκολία, το δίδυμο Δένδια – Καμίνη, “καθαρίζει” το κέντρο της πόλης από τις πιάτσες του εμπορίου ναρκωτικών και τις “σπρώχνει” στο έρημο και γι’ αυτό δύσκολα προσβάσιμο στο κοινό, Πεδίο του Άρεως. Όλα γίνονται “αόρατα”. Το ίδιο και η παιδική-εφηβική και ανδρική πορνεία που βρήκε καταφύγιο και φούντωσε. Εμποροι, χρήστες και πελάτες καταλαμβάνουν το δημόσιο πάρκο και “διώχνουν” τους άλλους επισκέπτες δημιουργώντας και μια φήμη εξαιρετικά επικίνδυνου χώρου.
Την ίδια περίοδο η κεντρική διοίκηση βρίσκει πρόσφορο τον χώρο για να εναποθέσει και μετά να αφήσει στην τύχη τους μεγάλο αριθμό προσφύγων, αντί να τους προσφέρει αξιοπρεπή κατοικία τροφή και φροντίδα. Ευτυχώς για αυτού και την ανθρωπιά μας το διάστημα της παραμονής τους εκεί δέχτηκαν την αλληλεγγύη και την προσφορά των κατοίκων της περιοχής. Χαρακτηριστικά οργανωμένοι φίλαθλοι  ομάδας πρόσφεραν προστασία έναντια σε πιθανές επιθέσεις της Χρυσής Αυγής.
Αυτά τα χρόνια της εγκατάλειψης και της ερήμωσης το Πάρκο γίνεται η “εύκολη λύση” για την προώθηση παραβατικών δραστηριοτήτων που “χαλάνε” την εικόνα της πόλης. Είναι η περίοδος που το Πεδίο του Άρεως βρώμικο, σκοτεινό, απότιστο, ανασφαλές και εγκαταλειμμένο, χωρίς φροντίδα και συντήρηση περνάει την περίοδο της μικρότερης επισκέψιμότητας του.
Το 2014 αναλαμβάνει Περιφερειάρχης η κ. Ρ. Δούρου. Την περίοδο αυτή  θα αναλύσουμε σε επόμενο δημοσίευμα.

Σημείωση Συντάκτη:
Στην έρευνα που κάνουμε προσπαθούμε  να διασταυρώσουμε, από βιβλία, ιντερνετ και μαρτυρίες κάθε στοιχείο. Οποιος ή όποια έχει κάποια παρατήρηση για την ακρίβεια των στοιχείων ή έχει μνήμες, φωτογραφίες ή άλλα τεκμήρια εμπλουτισμού τους, κυρίως για το πεδίο του Άρεως, σας παρακαλούμε να έρθει σε επαφή μαζί μας στο e-mail epimenoume.pedio.areos@gmail.com ή στην σελίδα μας στο Facebook.

Για αυτή την παρουσίαση βασιστήκαμε σε στοιχεία: 1. από την εξαιρετική δουλειά για το Πεδίον του Άρεως που έγινε από μαθητές και μαθήτριες της Α΄ Λυκείου στο Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο του Πανεπιστημίου Αθηνών το έτος 2014 - 15, με υπεύθυνη την εκπαιδευτικό Ιωάννα Ηλιοπούλου. 2. Από το ιδιαίτερα τεκμηριωμένο βιβλίο "ΑΙ ΑΘΗΝΑΙ" του Κώστα Η. Μπίρη, Εκδόσεις ΜΕΛΙΣΣΑ 3. Από το λεύκωμα "Αθήνα 1833-1900, Φωτογραφικές Μαρτυρίες" του Μουσείου Μπενάκη και 4. Από στοιχεία του Ελληνικού Λογοτεχνικού και Ιστορικού Αρχείου (ΕΛΙΑ) 5. Από στοιχεία του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου (ΕΚΕΒΙ) και 6. Από τις ιστοσελίδες enikos.gr, www.artisthall.gr www.mixanitouxronou.gr, www.lifo.gr.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.